به گزارش خبرنگار سیاسی سراج24، دیدار دانشجویی سال92 و تنها مدتی پس از انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری بود که دانشجویی از رهبر معظم انقلاب درخواست کرد تا «اعتدال» که شعار دولت منتخب است را تبیین کنند. هبری درپاسخ به این دانشجو گفتند:« یکی از دوستان به مسئلهی اعتدال اشاره کردند و از من خواستند که «اعتدال» را معنا کنم؛ چون دولت منتخب، شعار اعتدال میدهد. به نظرم این تکلیف من نیست که اعتدال را معنا کنم. بالاخره هر کسی یک نیتی، یک فکری پشت سر حرف و شعارش هست. رئیس جمهور منتخبِ محترم حتماً این کار را خواهد کرد و اعتدال را معنا خواهد کرد و عرصه برای قضاوتها باز است؛ ما هیچ کس را از قضاوت کردن دربارهی مطالبی که گفته میشود، منع نمیکنیم.»
طبق فرموده رهبری «عرصه برای قضاوتها باز بود و فعالیتهای دولت در افکار عمومی رصد می شد. دولت مدعی بود با گفتمان اعتدال با افراط و تفریط مقابله خواهد کرد، اما اتفاقات ریز و درشت بسیاری در نقض این گفتار در دوسال مدیریت اجرایی کشور توسط حسن روحانی مشاهده شد.
بسیاری سوار بر شعار اعتدال همان حرفهای دوره اصلاحات را تکرار کردند و بعضی از ساختار شکنی ها روی داد. روزنامه های زنجیره ای از مجالی که دوباره یافته بودند برخی از توهین ها را آغاز کردند که از آن جمله می توان به توهین روزنامه بهار به مسئله امامت، توهین روزنامه آسمان به حکم اسلامی قصاص و همنوایی نشریه مردم امروز با توهین به پیامبر اکرم(ص) اشاره کرد.
در نشریات و ماهنامه ها و فصل نامه های جریان اصلاحات نیز با استفاده از این فرصت توهین هایی به شرع مقدس شد. این عبارات در این نشریات آمده است:
امام حسین (ع) میخواهد به عنوان یک «منتقد مسالمت جو» در این جامعه زندگی کند و از حقوق خود برخوردار بشود/ میتوان از دین «قرائتهای متفاوتی» داشت (علیرضا علوی تبار در گفتگو با ایران فردا)
انتظار ظهور عاجل امام زمان(عج)، ضد توسعه است/ آیا ارزشهای اسلام اصل است یا حفظ نظام؟/حضرت علی (ع) ارزشهای اسلام را ملاک قرار داد نه حفظ نظام را. مداحان در یک کشور حاکم شدهاند/ هنگامی که مداحی، ادبیات غالب مذهبی میشود دیگر امید توسعه نداشته باشید (رفیعی، اقتصاددان در میزگرد«اقتصاد مقاومتی» در چشم انداز ایران)
از سوی دیگر در فضای سیاسی هم شکل گیری احزاب جدید بی توجه به قانون احزاب د رهمان فضای اصلاحات اتفاق می افتد نه اعتدال. برای این مسئله اظهار نظرهایی از سوی دولتمران وجود دارد. بسیاری از وزرا عضو احزاب سیاسی هستند یا ارتباط عمیق با آنها دارند. بسیاری از این احزاب احزاب اصلاح طلبی هستند که کارنامه مناسبی در فتنه 88 ندارند.
آخوندی وزیر راه دولت در گفتگویی به صراحت می گوید که «اعتدال همان اصلاحات است». گفتمان اعتدال یک بیان دیگری از گفتمان اصلاحات است که در واقع گفتمان اصلاحات به دنبال رسیدن به اهداف از روشهای انقلابی نیست بلکه تاکید دارد از روشهای اصلاحی پیش میرویم. در گفتمان اعتدال، باید از روش اصلاحی پیش برویم و نمیخواهیم روشهای انقلابی پیش بگیریم.
مولاوردی مشاور زنان ریاست جمهوری نیز گفته است: من اعتدال را یک رویکرد و روش در ادامه اصلاح طلبی می دانم. اصلاح طلبی به این معنا که با یک مشی پیوسته و آهسته، تاثیرات خود را در برگرداندن مدار مدیریت جامعه به آنچه که به نام عقلانیت و خرد جمعی می نامیم داشته باشیم.
جلایی پور نیز در این رابطه می گوید: مشـی سیاسـی اعتـدالی بـا مشـی سیاسـی اصـلاحطلبـی همپوشـانی دارد . مشـی اصـلاح طلبـی نگـران ابعـاد نامطلوب جامعه است و میخواهد آن را به طور آرام، مسالمتآمیز و اخلاقـی تغییـر دهـد . در ایـن معنـا، اعتــدالگرایــی مشــی تــدریجی و آرام نســبت بــه اصـلاحطلبـی قـدیمیتـر اسـت. اصـلاحطلـبهـا و اعتـدالگرایان نظـر خاصـی بـه عقلانیـت دارنـد امـا عقلانیتـی کـه اعتـدالگرایی دنبـال مـی کنـد بسـیار وسیعتر اسـت .
در این میان برخی اعتدال را گفتمان نمی دانندو آن را صرفا یک شعار سیاسی برای یک پیروزی مقطعی انتخاباتی عنوان می کنند.
برخی از این افراد فعالان اصلاح طلب هستند.
محمدرضا تاجیک می گوید: اعتدال گفتمان نیست. او می افزاید: نمیتوان از گفتمانی به نام گفتمان اعتدال سخن گفت. ما در دوران پیشاتولد یا پیشاتدوین این گفتمان بهسر میبریم. حتی اگر بتوان از «گفتمانی در راه» به نام گفتمان اعتدال سخن گفت، تردیدی نباید داشت که این گفتمان اکنون در مرحله جنینی خود است و هنوز برای تشخیص دختر یا پسر بودن، سالم یا ناقص بودن، سفید یا سیاه بودن، زنده یا مرده، و طبیعی یا سزارینی به دنیا آمدنِ آن، خیلی زود است.
موسوی لاری وزیر کشور اصلاحات با اذعان بر گفتمان نبودن اعتدال می گوید: بارها براین نکته تاکید کردهام که اعتدال راه است، نه هدف؛ مسیر است نه مقصد، روش تحقق گفتمان است نه گفتمان. در جامعه ما دو گفتمان وجود دارد؛ گفتمان اصولگرایی و گفتمان اصلاحطلبی. هر کدام از این دو گفتمان یا معتدلانه و واقعگرایانه مطرح میشوند یا با افراط و تفریط، شتابزدگی، خودشیفتگی و تمامیتخواهی.
صادق زیباکلام جدی ترین حامی دولت نیز در این باره معتقد است: «من از این حرصم میگیرد که یک عدهای گفتند خاتمی در خرداد 76 رای آورد چون ما توانستیم جامعه مدنی را گفتمان غالب مردم کنیم؛ این حرف مفتی بود.»
صادق زیباکلام این تحلیل را در مصاحبه با وبسایت روزنامه ایران (شبکه ایران) مطرح کرد. وی که در فیلم تبلیغاتی دکتر روحانی حضور داشت، با رد اینکه «رای مردم گفتمانی بوده و یک عدهای از ماهها قبل نشسته و گفتمان اعتدال را نظریهپردازی کرده و به قدرت رسیدهاند» میگوید: اساسا خود آقای روحانی هنگامی که رئیسجمهور شدند، بیش از هر کس دیگری و بیشتر از همه بهتزده شدند. چون تا 4 روز قبل، تا سه روز قبل، حتی تا دو روز قبل کسی فکر نمیکرد آقای روحانی رئیسجمهور شود.
وی ادامه میدهد: اتفاقا آنچه که باعث پیروزی آقای روحانی شد 50 درصدش تصادف بود و 50 درصد دیگر آن بد عمل کردن اصولگرایان در هشت سال گذشته. حوادثی که گفتم همه تصادف است، برنامهریزی نیست.
محمدرضا خاتمی نیز در مصاحبهای گفته بود: «اعتدال اصلا نمیتواند یک گفتمان باشد. اعتدال یک روش یا حداکثر استراتژی، خطمشی و راه است. وقتی برنامهای را مینویسیم، باید هدف، رسالت، استراتژی و خطمشی و تاکتیکهایی که کار را عملیاتی میکند داشته باشد. گفتمان باید هدف را تعیین کند که به کجا میخواهد برسد. ما گفتمان اصلاحات داریم، تقریبا روشن است اهدافش چیست. ممکن است بشود درباره اعتدال خیلی صحبت کرد و مقاله نوشت اما واقعاً احساس میکنم یک گفتمان نیست
با این همه برخی مشاوران رییس جمهور از جمله آشنا می گویند که اعتدال گفتمان است. آشنا معتقد است: منظور از گفتمان اعتدال، گفتمان یک دولت خاص و شعار سیاسی یک دولت نیست بلکه یک راهبرد عظیم ملی است مبنی بر اینکه با افراط، تفریط، جهل، عجله و کوتاهنگری نمیتوانیم آینده کشور را بسازیم.
به نظر می رسد عدم تبیین درست اعتدال و مجوز دولت به برخی ساختار شکنی ها باعث شده است تا اصلاح طلبان به فکر همان گفتمان اصلاحات باشند و به تعبیر اصغرزاده به دولت روحانی به سان همان رحم اجاره ای نگاه کنند.
اتفاقاتی که قطعا در سالگرد 24 خرداد تکررار خواهد شد و در مراسم سالروز رای آوری روحانی شعار عبور از روحانی با تصاویری از رییس دولت اصلاحات و هاشمی رفسنجانی و با هزینه استانداری ها تکرار شود.
